Sẽ Tụt Hậu Nếu Sợ Thất Bại và Lười Cọ Xát

Sẽ tụt hậu nếu sợ thất bại và lười cọ xát

“Các bạn đi sau người ta chủ yếu về cách nhận thức” - Bobby Liu (*), một doanh nhân người Singapore có mặt ở Việt Nam từ 15 năm nay và là một trong những người cổ vũ nhiệt thành các doanh nghiệp khởi nghiệp ở Việt Nam, trò chuyện cùng TTCT.

Bobby Liu - Doanh nhân người Singapore tại Việt Nam

Đi sau về nhận thức

* Thông thường, người ta cho rằng đầu tư vào những công ty lớn, có từ lâu sẽ an toàn hơn là một công ty khởi nghiệp?

- Ngay tại thời điểm này, người Việt Nam đang có vẻ vật lộn giữa nền tảng công nghệ thông tin truyền thống - đã được thiết lập nhưng chỉ đơn thuần là gia công - với các lĩnh vực kinh tế mới. Trên thực tế, hệ sinh thái cho khởi nghiệp cũng xuất phát từ ngành gia công. Đó chính là sự chuyển tiếp từ người lập trình thành người phát triển (programmers to developers).

Là một người lập trình, anh không tạo ra cái gì mới cả. Anh làm việc dựa trên các điều kiện được cung cấp cho anh từ trước. Với khởi nghiệp, với tư duy của người phát triển, về cơ bản anh phải tạo ra được cái gì đó mới mẻ. Bởi vậy cách tiếp cận rất khác nhau. Đầu tư cho khởi nghiệp chính là đầu tư vào ý tưởng và những người phát triển ý tưởng đó. Đúng là rủi ro cao hơn nhưng bù lại phần thưởng cũng nhiều hơn.

Ông từng đánh giá khởi nghiệp ở Việt Nam tụt hậu so với các nước Đông Nam Á khác từ 3-5 năm, sau châu Âu những 7 năm!

- Nếu nói đến ngành ngân hàng thì Việt Nam còn thua xa những... 15 năm. Trong các ngành khởi nghiệp như CNTT-TT thì Việt Nam có thể đi sau 3-7 năm nhưng thời gian bắt kịp sẽ không lâu. Nếu thuận lợi thì chỉ trong hai năm tới các bạn sẽ rút được khoảng cách 7 năm thành 3 năm. Còn ở lĩnh vực ngân hàng, nếu chậm 15-20 năm thì sẽ mất 15-20 năm để đuổi kịp.

* Đâu là điều kiện cần để rút ngắn thời gian bắt kịp như thế?

- Cần khai thông các cơ hội kết nối với người dân ở ngoài Việt Nam, chẳng hạn như ở các nước láng giềng. Các bạn đi sau người ta chủ yếu về cách nhận thức. Điều ấy cũng là bình thường vì cách đây 3-5 năm, người dân ở các nước phát triển đã đi trước mình vì họ có thể khởi động doanh nghiệp dễ dàng hơn. Trong khi đó, 3-5 năm qua, tình hình ở Việt Nam không mấy thuận lợi. Song tôi tin điều đó sẽ chấm dứt.

Việt Nam có tiềm năng trở thành trung tâm về đổi mới trong khu vực. Ngày càng nhiều người đến Việt Nam để tìm kiếm tài năng. Tôi biết như vậy vì tôi cũng thế. Từ góc độ doanh nghiệp, cái hay hiện nay là các bạn có thể kết nối với bất cứ ai để hợp tác, không nhất thiết người đó phải ở Việt Nam. Tức là công việc thì thực hiện ở Việt Nam nhưng không cần phải có mặt ở đây mà có thể chọn những nơi có môi trường thân thiện hơn.

* Điều gì khiến ông nghĩ môi trường ở Việt Nam không thân thiện bằng nơi khác?

- Là người nước ngoài đến đây lập công ty và tìm nguồn đầu tư, công ty tôi phải đáp ứng một lúc nào là luật ngân hàng, luật doanh nghiệp, quy định của Bộ Kế hoạch và đầu tư, của sở kế hoạch và đầu tư, xin đủ loại giấy phép,... Nhưng nếu ở Singapore, tôi chỉ mất ba ngày để cho ra đời một công ty.

* Ngoài điều đó ra, còn trở ngại nào khác khiến các khởi nghiệp ở Việt Nam không thể mở rộng và phát triển nhanh như khả năng vốn có?

- Các bạn có những nhà đầu tư mạo hiểm trong nước và bắt đầu hình thành mạng lưới khởi nghiệp. Còn ở Singapore hay Malaysia, họ đã thiết lập xong những giai đoạn cấp vốn khác nhau, chính phủ thì hỗ trợ tối đa có thể cho khu vực này. Mãi đến năm ngoái Việt Nam mới bắt đầu có các quy định liên quan của Bộ Khoa học và công nghệ. Do đó vẫn cần có thời gian để đuổi kịp nơi khác, nhưng ít nhất là các bạn đang đi đúng hướng.

Nhìn chung, các bạn thiếu sự cọ xát. Tôi nói vậy vì người Việt không di chuyển, du lịch nhiều và họ cũng thiếu cơ hội để làm như vậy. Với những người thạo ngoại ngữ thì không sao, còn phần lớn người Việt khó lòng mà ra nước ngoài thử sinh sống một thời gian được. Gần đây tôi đọc báo thấy nói một trường đại học ở TP.HCM sẽ thử nghiệm giảng dạy một số môn bằng tiếng Anh. Đó là một động thái quan trọng bởi cho thấy ngày càng có nhiều người Việt biết nói tiếng Anh. Tôi nhấn mạnh điều đó vì với những nhóm có thể giao tiếp tốt thường có tư duy cởi mở hơn.

Hơn nữa, tôi nhận thấy nhiều bạn thường cho rằng vấn đề đầu tiên là “tiền đâu”. Thấy ai đó có được 10-20 triệu đồng để khởi nghiệp, các bạn cho rằng nhờ vậy họ mới thành công. Nhưng chúng ta chưa nhận ra câu chuyện đằng sau việc họ được cấp vốn. Suy cho cùng vẫn phải là câu chuyện kinh doanh.

Các nhà đầu tư hỗ trợ tài chính vì họ thấy rằng doanh nghiệp khởi nghiệp đó sẽ làm ăn tốt. Nhưng trước khi biến một ý tưởng thành một công việc làm ăn tiềm năng, ta phải bỏ rất nhiều công sức để xây dựng. Thường ta chỉ đọc về thành công chứ ít khi được biết những doanh nghiệp thành công đó đã đạt tiến bộ như thế nào và tại sao họ xứng đáng được cấp vốn.

Bởi thế, tôi thấy nhiều bạn trẻ khởi nghiệp ở đây thường nghĩ: “Mình chẳng kiếm đâu ra 15.000 đôla. Thôi thì bỏ đi vậy”. Ở những nơi khác, họ không quan tâm xem họ có kiếm ngay ra được 15.000 đôla đó không. Họ vẫn tiếp tục làm vì tin rằng những gì đang làm sẽ có tương lai tuyệt vời. Tóm lại, mọi thứ là về tư duy. Tư duy sẽ trở nên tích cực hơn nếu được cọ xát nhiều hơn.

Đừng lo bị ăn cắp ý tưởng!

* Gần đây tôi biết đến một thống kê 75% doanh nghiệp khởi nghiệp ở Mỹ thất bại sau lần ra mắt đầu tiên. Dường như ở những nơi khác cũng vậy, khởi nghiệp không có nghĩa là anh sẽ gặt hái thành công ngay lần đầu. Đó có phải là kiểu cọ xát mà ông nói tới không?

- Đúng vậy, và còn nhiều thứ khác. Có rất nhiều thứ phải làm trước khi cải thiện được kết quả. Phải biết phối hợp, cởi mở với những gì ta có, trò chuyện với nhiều người về ý tưởng của mình...

Khởi nghiệp ở Việt Nam có xu hướng chia sẻ với nhau ít hơn những nơi khác. Tôi đoán là vì người ta sợ bị ăn cắp ý tưởng. Nhưng nói thật, thời nay lấy đâu ra ý tưởng mới nữa. Chúng ta đang sống ở thời mà mọi thứ đã có hết rồi, chúng ta hiếm có cơ hội phát minh thứ mới mà chủ yếu là đổi mới những thứ sẵn có.

* Ông từng cho rằng người Việt sợ thất bại?

- Không chỉ là người Việt Nam. Tôi nghĩ đây là điều điển hình ở các xã hội châu Á. Nói thế này cho dễ hình dung: anh đấu một trận đá bóng, đội của anh thua. Anh có gọi đó là thất bại không? Không. Đó là một ví dụ, một kinh nghiệm. Thua để thắng. Sau đó anh tập luyện chăm hơn, đá bóng giỏi hơn và cuối cùng sẽ thắng.

Khởi nghiệp cũng tương tự như vậy. Khi kinh doanh thất bại, anh phá sản, đóng cửa công ty. Chuyện đó vẫn xảy ra. Nhưng nên nhớ còn có câu này: “Trong khởi nghiệp, nếu muốn thất bại, hãy thất bại nhanh vào!”. Chẳng hạn tôi muốn làm ra chai lọ, nhưng rồi phải có quá nhiều máy móc, công nhân mà tôi không kham nổi, song vì vẫn thích chai lọ nên tôi chuyển qua thiết kế chúng thay vì sản xuất chúng.

Tức là khi nhận ra ý tưởng sản xuất không ổn, tôi nhanh chóng đi tiếp, vẫn là chai lọ nhưng sang phần thiết kế. Đấy là ý tôi muốn nói khi cho rằng đã thất bại thì phải thất bại nhanh. Cần phải có khả năng thay đổi và chuyển đổi.

* Giới khởi nghiệp Việt Nam cần làm gì để cạnh tranh với các nước trong khu vực? Đâu là điều còn thiếu sót?

- Tôi không cho đây là chuyện cạnh tranh. Thậm chí, cần phải nhanh chóng thành lập các mối quan hệ đối tác. Tôi luôn ủng hộ việc coi bản thân Asean là một thị trường. Việt Nam càng sớm nhận ra rằng thị trường đồng nghĩa với Asean chứ không phải TP.HCM hay Hà Nội thì khởi nghiệp ở đây càng sẵn sàng hơn. Cơ hội ngày nay cho phép chúng ta nghĩ lớn.

* Nhiều người cho rằng các bạn trẻ khởi nghiệp để tránh bị thất nghiệp, nói gì đến chuyện nghĩ lớn. Ông thấy sao về ý kiến đó?

- Tôi không đồng tình với suy nghĩ đó. Khi một người bắt đầu khởi nghiệp, tức là họ đã có việc. Chẳng lẽ những người làm tự do (freelancer) được coi là thất nghiệp ư? Điều đó không đúng. Hiện tại đã khác rất nhiều so với quá khứ. Nếu bạn là người viết, bạn không nhất thiết phải làm cho một tờ tạp chí cụ thể. Bạn yêu thích những gì mình làm mới là điều quan trọng.

Cách tư duy và nhìn nhận của chúng ta đã thay đổi rất nhiều. Vấn đề không phải là có một công việc mà là phải có sự hài lòng cho bất kể việc gì bạn làm. Ngày càng có nhiều người sống như thế. Khởi nghiệp cho bạn một cơ hội để khám phá rất nhiều thứ, đặc biệt là chính bản thân bạn. Không phải ai cũng có thể mở công ty khởi nghiệp và không phải ai cũng là một doanh nhân.

* Vậy theo ông, những người như thế nào là có thể hoặc không thể? Và điều gì là quan trọng nhất để việc khởi nghiệp thành công?

- Tôi mới đọc một bài báo, đại ý rằng khi bạn còn trẻ, đôi khi bạn không có đủ cả kiến thức lẫn trải nghiệm nhưng lúc nào bạn cũng sẵn sàng học hỏi, vượt qua sự bẽ bàng ngay cả khi mọi người xung quanh bạn đều nói “không”. Tôi nghĩ một người khởi nghiệp cũng như vậy. Một doanh nhân khởi nghiệp hiểu rằng bản chất của văn hóa khởi nghiệp chính là sự chia sẻ, sự đền ơn và trên hết là tinh thần phụng sự cộng đồng.

Nhưng người thành công là người biết dừng lại đúng lúc. Dừng lại không đơn giản có nghĩa là bỏ cuộc. Những người trẻ khởi nghiệp có cách tư duy rất riêng. Để khởi nghiệp, có quá nhiều thứ phải cân nhắc, suy nghĩ. Bạn phải biết cách trao đổi những vấn đề của mình với một chuyên gia thật sự. Người giỏi không phải là người làm được tất cả mọi thứ trên đời.

Châu Á khó có những người như Steve Jobs hay Bill Gates

* Việt Nam mới đây có hiện tượng Nguyễn Hà Đông với Flappy Bird. Ông có kỳ vọng rằng Việt Nam hoặc một nước Đông Nam Á nào khác sẽ sớm có một Steve Jobs hay một Bill Gates thứ hai không?

- Rất tiếc là không.

* Tại sao?

- Việt Nam hay Asean vẫn chủ yếu là các nước đang phát triển. Khi tôi nói “không”, ý tôi là ít nhất ở thời tôi còn sống. Tại sao? Đơn giản vì chúng ta còn quá nhiều thứ để đuổi theo, về hệ thống giáo dục, văn hóa, môi trường kinh doanh... Tài năng ở Âu, Mỹ có từ thời nhiều thứ chưa tồn tại và họ có cơ hội để tạo ra những điều ấy. Chúng ta thì khác.

Không phải chúng ta không thông minh bằng họ mà ta không có được văn hóa sáng tạo như họ. Riêng Singapore có Wong Hoo, công nghệ của ông ấy còn tốt hơn cả iPod, giờ đây máy tính nào cũng dùng thẻ âm thanh do ông phát triển. Nhưng ông ấy có tầm nhìn khác với Steve Jobs. Bản thân Steve Jobs có phát minh ra cái gì không? Không. Nhưng ông ta tạo ra phong cách sống. Đó là điều khó có thể xảy ra ở châu Á.

Theo Tuổi Trẻ Cuối Tuần

Hưng Giang – Phương Nguyên thực hiện

Đồng phục cao cấp Kim Vàng

Add: 130/2C Cống Lở, P. 15, Tân Bình, HCM

Tel: 0937 166 346

5 bài học sau một năm làm chủ

Năm bài học sau một năm làm chủ

Richard Boehmcke là một doanh nhân, nhà làm phim đến từ New York. Sau 5 lần đi làm công ăn lương, Richard quyết định rời bỏ công ty và thành lập doanh nghiệp riêng. Sự việc không mấy dễ dàng khi anh bắt đầu nhận ra những khó khăn không lường trước trên nấc thang đầu tiên của sự nghiệp. Và cũng không ngờ được công ty Vibrant Motion của anh cho đến nay đã trở thành một trong những đơn vị làm phim sáng tạo nhất tại New York. Richard đã chia sẽ câu chuyện của mình trên trang blog và rút ra 5 bài học quý báu trong kinh doanh cho thế hệ doanh nhân trẻ tiếp bước.

www.dongphuckimvang.com

1. Làm chủ sẽ tốn kém nhiều hơn bạn tưởng

Mọi người đều khuyên rằng chúng ta nên chuẩn bị những khoản tiền dự phòng trong kinh doanh, và tôi cũng đã làm như vậy. Thật không may, khoản tiền đó vẫn chưa đủ so với những gì thực tế đòi hỏi.
Một điều mà hầu hết những người đi làm công không hề bận tâm đến là việc đi đóng thuế. Trong lúc khởi nghiệp, tự doanh, hầu hết các doanh nhân cũng như những người làm việc tự do đều gặp khó khăn và nhận ra rằng họ chẳng biết gì về thuế. Và từ lúc các doanh nhân mới vào nghề làm quen với các hóa đơn và các chứng từ tiền bạc khác, chúng ta bắt đầu “cảm nhận” đừng từng đồng tiền ra vào mà chúng ta đang sử dụng.
Hãy nhớ một điều rằng bạn phải luôn dự trù một khoản tiền lớn hơn nhiều so với chi phí hàng tháng mà bạn tiêu xài để duy trì một doanh nghiệp mới. Đối với Richard thì khoản này gấp đôi số tiền mà anh sử dụng hàng tháng.
Bạn sẽ phải trả một khoản tiền ngoài sức chịu đựng của hầu bao cho những khoản mà bạn chưa hề nghĩ tới.
Bạn sẽ có nhiều cuộc gặp mặt ở quán café. Có thể nó chỉ mất 30 ngàn một lần gặp mặt nhưng nếu gặp 2 lần một tuần thì bạn sẽ thấy trong 1 năm bạn đã chi ra vài triệu cho khoản này. Không chỉ có vậy, bạn sẽ phải chi cho rất nhiều thứ lặt vặt giống như thế.
Richard đã một phen đau đầu khi kiểm tra lại các khoản chi vào cuối năm đầu tiên kinh doanh. Điều mà đáng lẽ anh đã phải làm sau mỗi 3 tháng.

Chúng ta nên đề ra một khoản dự phòng lớn cho những khoản chi mà chúng ta “không biết trước”. Làm việc cho chính mình đồng nghĩa với việc bạn phải cải thiện dần dần nhưng liên tục chứ không phải làm một cuộc cách mạng thay đổi lớn trong phút chốc.

2. Nhân đôi số gà mà bạn đếm trước khi muốn thu hoạch trứng

Khi Richard mở công ty riêng, anh đã tự đề ra mục tiêu kiếm được 5,000 dollar một tháng. Anh đưa ra mục tiêu này dựa trên ước tính doanh thu mà anh đoán mình sẽ kiếm được từ khách hàng tiềm năng. Anh đã hỏi một khách hàng tiềm năng và vị này đã đồng ý trả 2,000 dollar cho một video của anh. Thiết nghĩ nếu Richard làm được 3 video như thế thì mỗi tháng anh có thể kiếm 6,000 dollar một cách dễ dàng.
Richard đã không biết trước rằng sẽ có rất nhiều biến cố xảy ra. Ví dụ như một khách hàng có thể ngưng hợp tác giữa chừng, hoặc anh sẽ không nhận được tiền cuối tháng nếu dự án bị trì trệ.
Mất một khoảng thời gian rất lâu Richard mới nhận ra rằng nếu muốn kiếm được $5,000 dollar một tháng thì anh phải nắm trong tay những cơ hội để kiếm ít nhất $10,000 dollar. Điều này có nghĩa anh phải nhận làm một số lượng dự án ngoài sức tưởng tượng mới có thể đạt được giấc mơ $5K.

Richard dùng phần mềm Insightly để theo dõi các hợp đồng và doanh thu, nhưng anh vẫn luôn dự báo và chỉnh sửa các khoản thu nhập mỗi ngày trên sổ tay của mình.

3. Viết hợp đồng càng cụ thể, rõ ràng càng tốt

"Luôn thận trọng trong ký kết hợp đồng"

Làm hợp đồng là một việc cực kỳ khó vì chúng ta “không biết trước những điều chúng ta không biết”. Nó có nghĩa là bạn phải có kinh nghiệm trong luật hoặc làm hợp đồng nếu không thì việc này trở nên rất nguy hiểm và có thể gây hại cho công ty.

Chính vì vậy, khi Richard ký hợp đồng đầu tiên, dù cho anh nghĩ khách hàng của mình tốt đẹp đến đâu thì sự thật lại phủ phàng đến đó. Anh đã phải trả một khoản đền bù vì vi phạm hợp đồng rất lớn hoặc phí kiểm tra của WHO.
Hãy làm hợp đồng sao cho nó càng chắc chắn, càng rõ ràng càng tốt để không có một kẻ hở nào còn sót lại.
Thỉnh thoảng một khách hàng thích đi vào công việc ngay mà không cần hợp đồng. Nhưng cho dù bạn thích họ đến đâu thì cũng không nên làm vì nó không đáng đến thế đâu. Mỗi dự án Richard làm mà không có hợp đồng đều dẫn đến một thảm họa

Nếu bạn có thể, hãy tìm một người bạn làm trong nghề luật giúp bạn hoàn thành mẫu hợp đồng hợp lệ ngay từ những ngày đầu tiên để bảo vệ an toàn cho bạn. Cho dù thỉnh thoảng khách hàng có trả tiên trễ hạn đi nữa thì, bạn cũng sẽ bớt lo lắng hơn khi đã ký hợp đồng.

4. Những khách hàng trả giá quá thấp là những mối nguy

Việc này chẳng có gì lạ. Bạn sẽ thấy điều này được bàn tán rất nhiều trên các diễn đàn của doanh nhân, và thực sự nó rất đúng. Hãy luôn nhớ rằng đòi hỏi, “trả giá” khác với thương lượng.
Gọi đó là nguyên lý 80/20 hay là gì tùy bạn, khi một khách hàng đòi hỏi mức giá thấp hơn những gì bạn mong đợi thì đó cũng là điểm báo cho việc họ cũng sẽ tiếp tục đòi hỏi bạn trong mọi thứ.
Trong 18 tháng qua, Richard nhận ra rằng mỗi lần anh giảm giá dịch vụ của mình thì lượng dự án nhận được tăng lên. Và hậu quả là anh phải chịu đựng một áp lực kinh khủng khiến anh phải mất ngủ.
Richard tìm ra một con số kỳ diệu, là số dự án mà anh có thể thực hiện một cách tốt nhất. Mặc cho mức giá của một dự án là bao nhiêu, anh vẫn chỉ ký hợp đồng ở mức bằng với con số kỳ diệu đó.
Nếu có thể, bạn hãy từ chối những lời đề nghị giảm giá quá đáng. Hãy đề ra mức giá sàn cho sản phẩm - dịch vụ của mình và hãy chào mức giá cao hơn một tí để khi nếu bị bắt phải giảm giá (discount) thì bạn vẫn không phải chịu lỗ.
Một khó khăn chung cho các doanh nghiệp mới thành lập là không có nhiều đơn hàng để tạo ra doanh thu. Chính vì vậy mà chúng ta cần phải có nhiều nguồn thu nhập, tiết kiệm, hoặc ít nhất có thu nhập từ một công việc bán thời gian để duy trì doanh nghiệp của bạn.

Một khi bạn tạo ra một sản phẩm chất lượng kém, thật khó để thoát ra khỏi vòng xoáy đó.

5. Có cả ngàn cách để tìm kiếm khách hàng và bạn nên thử tất cả những cách đó

"Hãy thử nhiều cách để tiếp cận khách hàng"

Trong một năm, Richard dành thời gian tham dự 2 đến 4 buổi sự kiện “kết nối kinh doanh” mỗi tuần (networking events). Anh ấy đã tham gia 20 nhóm gặp gỡ khác nhau. Richard đã rất mệt mỏi vì những sự kiện này. Dù cho anh đã gửi mail cho tất cả những người anh gặp gỡ bằng địa chỉa mail ghi trên danh thiếp mà anh thu thập được, gặp mặt, gọi điện, ăn trưa, café và kết quả là anh vẫn không có thêm một khách hàng nào.
Trông có vẻ như các “sự kiện kinh doanh” là một khoản đầu tư vô ích, nhưng Richard đã học được rất nhiều từ những cuộc gặp đó.
Cụ thể anh ấy đã học được làm thế nào để nói về doanh nghiệp của anh chỉ trong một câu duy nhất. Ngoài ra anh còn học được làm thế nào giao tiếp, ứng xử với mọi người đồng thời quảng cáo cho doanh nghiệp của mình mà không bị biến thành trò cười ngu ngốc. Quan trọng hơn cả, Richard học được hàng tấn kiến thức về bản chất con người.

Nhìn lại quá khứ, Richard thấy mình như xuống nước mà chưa biết bơi. Cách nhanh nhất để kiếm tiền chính là tìm ra những khách hàng cần đến dịch vụ của bạn và luôn có rất nhiều cách để làm việc đó. Nếu bạn cảm thấy bạn hoàn toàn không có lựa chọn nào, thì có nghĩa là bạn đã không có một góc nhìn đúng đắn.

Thêm một điều nữa

Richard đã từng chiếm lĩnh những thị phần mà anh không ngờ tới. Anh đã gặp những khách hàng tuyệt vời ở nơi mà anh chưa bao giờ đến. Anh đã giành được hợp đồng từ những cuộc gọi mà gần như anh đã cúp máy. Trong suốt cuộc hành trình khởi nghiệp, bạn phải thông minh trong việc dùng thời gian của mình bởi vì bạn không thể làm tất cả mọi việc. Bạn có thể thử nhưng về lâu về dài thì hoàn toàn không thể.
Hãy tự cho phép mình đối mặt với những bất ngờ, liên tục tìm kiếm những đại lộ mới để đi, trải nghiệm nhiều điều mới. Nếu một việc gì đó trông có vẻ không phải là một khoản đầu tư tốt thì bạn sẽ cảm thấy không mấy hứng thứ nhưng hãy tự hỏi mình liệu điều này có đem lại cho bạn một giá trị tiềm ẩn nào khác thay vì tiền? Trong rất nhiều trường hợp bạn sẽ không tìm ra câu trả lời.
Trong rất nhiều tình huống, bạn sẽ gặp khó khan để tìm ra phần thưởng cho những nổ lực của mình nhưng hãy tiếp tục tiến lên phía trước. Bạn phải làm tiếp. Bởi vì khi bạn dừng lại, bạn sẽ dừng học hỏi. Và khi bạn dừng học hỏi, bạn sẽ dừng tạo ra những điều ý nghĩa.

Năm đầu tiên làm chủ sẽ rất khó khăn. Nhưng bạn đừng sợ. Không có con đường nào trải đầy hoa hồng đâu.




St. Thomas Sea Safari from Richard Boehmcke on Vimeo.

Nguồn: Vibrant Motion

Dịch: Lekman

www.dongphuckimvang.com